Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2011

"Ζύμωση"



















ΖΥΜΩΣΗ



Στον αμπελώνα
των εμπειριών
οι εντυπώσεις ωρίμασαν
τα σταφύλια βάρυναν

η νίψη
των δρύινων βαρελιών της καρδιάς
ολοκληρώθηκε
είναι έτοιμα να δεχθούν
τον προϊόντα χυμό
της σύνθλιψης

Θα παραμείνουν
σε περισυλλογή
σε τόπο ανήλιο, ξηρό
μοναχικό

η ζύμωση
θα επιτελεσθεί μυστικά
αθόρυβα

στους αναγκαίους ρυθμούς
το γλεύκος θα μεταμορφωθεί σε οίνο
με ανάλογο της δυναμικότητας του
πνεύμα.













Παρασκευή, 28 Οκτωβρίου 2011

"Υποστολή Σημαίας"




 

 

 

 

 


Αφιερωμένο στη μνήμη των αγωνιστών του 1940

(Επιστολή στο περιοδικό «Ναυτική Ελλάδα», τεύχος Οκτωβρίου 2011).


Ήμουν στο Ναυτικό το 1952 και βρισκόμουνα στη Πλατεία Κλαυθμώνος -όχι όπως είναι σήμερα. Οι νεότεροι δεν γνωρίζουν πάρα πολλά από τα παλιά και απορούν απ’ όταν ακούν ορισμένα γεγονότα του τότε. Εκείνη τη στιγμή έπεφτε ο ήλιος και θα γνωρίζετε ότι με τη δύση του, γίνεται υποστολή της σημαίας. Τότε το Υπουργείο Ναυτικού ήταν εκεί και η σημαία κυμάτιζε ακόμα στο κτήριο. Σήμερα είναι άλλες υπηρεσίες του Ναυτικού.

Τότε πάντα κάθε πρωί, θα θυμούνται οι παλιοί, γινόταν έπαρση σημαίας και σταματούσαν τα πάντα, όπως και στη δύση του ηλίου γινόταν υποστολή. Ήταν στιγμές ωραίες, απίθανες που ζούσαν τότε οι άνθρωποι. Το άγημα αποδόσεως τιμών στον χώρο του, και ακούμε το σαλπιγκτή να δίνει το σύνθημα για την υποστολή της σημαίας. Το άγημα παρουσιάζει όπλα. Ο αξιωματικός χαιρετά και παίζεται ο Θούριος. Όλοι οι παριστάμενοι εκεί και οι περαστικοί, όπως και εγώ σταθήκαμε σε στάση προσοχής. Αποδίδεις με αυτό τον τρόπο την τιμή στο ιερό μας σύμβολο, στη γαλανόλευκη σημαία. Εκείνη τη στιγμή που ο αρμόδιος αξιωματικός χαιρετά, η ματιά του πέφτει λοξά και βλέπει κάτι παράξενο, και η ψυχή του ταράζεται, για αυτό που θα σας πω παρακάτω…

 Τελειώνοντας η διαδικασία της υποστολής της σημαίας, οι διαβάτες συνεχίζουν τον δρόμο τους, ενώ εγώ από παρέμεινα από συνήθεια λίγο ακόμα. Τότε βλέπω τον νεαρό αξιωματικό να κατευθύνεται θυμωμένος προς έναν γεροδεμένο πλανόδιο καστανά. Βλέπετε, τότε η πλατεία ήταν κενή και στις γωνίες ήταν πάντα στιλβωτές (λούστροι) και καστανάδες που μας λείπουν τώρα. Και του είπε: «Γιατί δεν σηκώθηκες όρθιος για να τιμήσεις τη σημαία μας; Δεν έχεις φιλότιμο;» κ.λπ.

 Ο άνθρωπος έμεινε βουβός, εγώ παρακολούθησα έντρομος και φοβερά συγκλονισμένος το τι έγινε. Μετά βλέπω τον καστανά που έγινε κατακόκκινος και άρχισε να τρέμει. Ήθελε να φωνάξει, αλλά βλέπω με έκπληξη ότι συγκρατείται, σκύβοντας το κεφάλι του άρχισε να κλαίει με λυγμούς. Όμως συνέρχεται γρήγορα σκουπίζει τα δάκρυά του και με πολλή δύναμη των χεριών του (αυτά ήταν γερά) στυλώνει το σώμα του δυνατά, σπρώχνει τον πάγκο του με τα κάστανα μπροστά και φωνάζει με όλη τη ψυχή του, στον νεαρό αξιωματικό δυνατά: «Πώς να σηκωθώ κύριε… Της τα έδωσα της Πατρίδας και τα δύο…» και σηκώνει τα μπατζάκια του παντελονιού οπού φάνηκαν δύο πόδια κομμένα πάνω από τα γόνατα. Και ξαναρχίζει να κλαίει. Ο κόσμος, όπως και εγώ, γύρω του κλαίει και χειροκροτεί. Όμως περισσότερο από όλους κλαίει ο νεαρός αξιωματικός…

 Εκείνη τη στιγμή έγινε κάτι το αλησμόνητο, φοβερή σκηνή για Όσκαρ…

 Ο αξιωματικός σκύβει, αγκαλιάζει και φιλά τον καστανά, και στη συνέχεια στέκεται ευθυτενής μπροστά στον ήρωα και φέρνει το δεξί του χέρι στην άκρη του γείσου του πηλίκιου του και τον χαιρετά στρατιωτικά. Του απονέμει «τας κεκανονισμένας τιμάς», που δεν μπόρεσε εκείνος τυπικά να αποδώσει στη σημαία μας, γιατί της χάρισε και τα δύο πόδια στα βορειοηπειρώτικα βουνά μας για να μπορεί να κυματίζει σήμερα ψηλά η κυανόλευκη σημαία σε λεύτερη πατρίδα. Και οι άλλοι, οι πολλοί να μπορούν να πηγαίνουν με γρήγορο βήμα στις ειρηνικές απασχολήσεις τους, χωρίς να γνωρίζουν ότι περνούν μπροστά από έναν ήρωα του αλβανικού μετώπου, τον Έλληνα ήρωα πολεμιστή, όποιο επάγγελμα και να ‘χει. Άλλοι δεν μιλούν, άλλοι όμως ειρωνεύονται. Γι’ αυτό οι νέες γενιές πρέπει να μάθουν, να διδαχθούν από την οικογένεια και το σχολείο για το Έπος του 1940. Για το καλό της Πατρίδας μας.

Δημήτριος Ντούλιας
Πλωτάρχης Π.Ν. ε.α.

Από το: www.pare-dose.net

28η Οκτωβρίου!
















ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ:   28η Οκτωβρίου 1940



Είναι τρεις μέρες που άρχισε να γίνεται γνωστή η διεύθυνση του 2ου φεγγαριού.
Κάποιοι φίλοι το επισκέπτονται, δεν ξέρω ποιοι είναι, παρακολουθώ να αλλάζει ανώνυμα και αυτόματα ο αριθμός των επισκέψεων. 

Σκέφτομαι πως ένα ημερολόγιο, όπως αυτές οι γραμμές που γράφω τώρα κατ’ευθείαν στον προθάλαμο της ανάρτησης, ώστε χωρίς επεξεργασία με ένα κλικ να ανεβαίνουν στο blog, θα έδιναν ένα διαφορετικό παλμό ζωής.   

Χωρίς ειδησεογραφία, χωρίς ταξίδια στο χώρο της φαντασίας, σαν ένας μικρός περίπατος σε παλιές αξίες που κάποτε γέμιζαν τις καρδιές.


Αύριο ξημερώνει η 28η Οκτωβρίου.
Ιδιαίτερη μέρα για όλους τους Έλληνες! Για μένα κάπως περισσότερο.
Το 1940 η Κάλυμνος βρισκόταν στα χέρια των Ιταλών. Πριν μερικά χρόνια ο πατέρας μου, νεαρός τότε καθηγητής φιλόλογος, παρουσιάστηκε μετά από πρόσκληση στον Ιταλό διοικητή, γιατί αντιδρούσε μαζί με άλλους στα σχέδια του, για αμιγή ιταλική παιδεία στα σχολεία του νησιού.

–Μη μεγαλοποιείτε το θέμα, του είπε ο διοικητής. Στην αρχή θα φανεί κάποια διαφορά, σύντομα όμως   θα συνηθίσετε.
–Αυτό ακριβώς με φοβίζει κύριε διοικητά, απάντησε ο πατέρας μου, το να μη συνηθίσουμε! 

Δεν ξαναδίδαξε στο Γυμνάσιο της Καλύμνου.
Τον έδιωξαν οι Ιταλοί, ήρθε στην Αθήνα και διορίστηκε καθηγητής στη Χίο. Μόλις έγινε γνωστή η κήρυξη του πολέμου, πολλοί δωδεκανήσιοι, που δεν είχαν βέβαια καμιά στρατιωτική υποχρέωση στον Ελληνικό στρατό, παρουσιάστηκαν και απετέλεσαν το Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών.

Από τους 1529 που κατατάχθηκαν εθελοντικά, οι 433 ήταν Καλύμνιοι. Ανάμεσα τους και ο πατέρας μου, που άφησε πίσω του τη μητέρα μου με δύο παιδιά, την αδελφή μου 6 χρονών κι΄ εμένα 6 μηνών.


Για τις συνθήκες στο Αλβανικό μέτωπο, έφθασαν σε μένα πολύ λίγες πληροφορίες. Θυμάμαι τον πατέρα μου να διηγείται πως παρά τις απίστευτες ταλαιπωρίες στα αλβανικά βουνά, υπήρξαν όλοι αληθινά γενναίοι. Του είχαν αναθέσει τον χειρισμό του τηλέμετρου, για τον υπολογισμό της απόστασης από τον εχθρό που θα έριχναν τους όλμους.

Είχε δεχθεί με χαρά την υπηρεσία αυτή, γιατί αν και θεωρούσε απόλυτη υποχρέωση του να θυσιαστεί ο ίδιος για να βοηθήσει την πατρίδα του και την προοπτική απελευθέρωσης των Δωδεκανήσων, δεν ήθελε να έχει αφαιρέσει με τα χέρια του τη ζωή κάποιου Ιταλού στρατιώτη. Δεν του ζήτησα ποτέ να αναφερθεί σε λεπτομέρειες του πολέμου. Αρκέστηκα σε όσα ο ίδιος έλεγε.

Επέστρεψαν με τα πόδια από την Αλβανία και κατευθύνθηκαν στο Ναύπλιο. Όταν το Σύνταγμα διαλύθηκε και έφθασε στο σπίτι, οι στρατιωτικές γκέτες, είχαν γίνει ένα σώμα με τα πόδια του από τα κρυοπαγήματα. Ένα βράδυ παγωμένοι, είχαν σταματήσει έξω από ένα χωριό. Ο καθένας προσπάθησε να βρει κάποιο σημείο που να μη φυσάει πολύ ο αέρας, για να κλείσει λίγο τα μάτια του. Ο πατέρας μου στριμώχθηκε δίπλα σε ένα φράχτη μέσα στο σκοτάδι και κουλουριάστηκε από την πείνα και την παγωνιά.

Έξαφνα άκουσε μια κότα να σιγοκακαρίζει δίπλα του. Άπλωσε το χέρι του μέσα από τον φράχτη και έπιασε ένα αυγό. Του ήρθαν δάκρυα στα μάτια.. Έκαμε μια τρύπα στο αυγό και το ρούφηξε. Έκλεισε τα μάτια του με νοερές ευχαριστίες στον Θεό και κοιμήθηκε αρκετές ώρες μετά από πολλές νύχτες. Αμφέβαλλε αν θα είχε κατορθώσει να γυρίσει πίσω, χωρίς εκείνο το αυγό.

Συχνά αναρωτιόταν μας έλεγε, αν θα ξαναέρθουν μέρες, που θα κάθεται με τους δικούς του γύρω από ένα τραπέζι και θα υπάρχει μπροστά τους ψωμί. Σε όλη του τη ζωή το φαγητό του ήταν λιτό, λίγο και το έτρωγε με πολύ σεβασμό.


Φυσικά όλα αυτά τα έμαθα σε ηλικία που μπορούσα να τα συγκρατήσω και να μπορώ να τα θυμάμαι ακόμα, αλλά θα ήμουν αρκετά μικρός γιατί ακούγοντας τα έβαλα τα κλάματα, γιατί πήγε στον πόλεμο και δεν με πήρε μαζί του!
Τη σκηνή αυτή τη θυμούμαι ακόμα καλά, να κλαίω με παράπονο και να φαντάζομαι τι ωραία θα ένοιωθα να με κρατά από το χέρι ο μπαμπάς μου και να περπατούμε μαζί πάνω στα βουνά για να πολεμήσουμε τους ιταλούς.

Ο πατέρας μου δεν ήταν σοβαροφανής, ήταν πραγματικά σοβαρός. Ήταν απόλυτα σεμνός και σε όλες του τις ενέργειες μετρημένος. Με τα χαρακτηριστικά αυτά ήταν άνθρωπος χαμηλών τόνων, αλλά επιβαλλόταν όπου χρειαζόταν χωρίς προσπάθεια. Στην Ευαγγελική Σχολή στη Νέα Σμύρνη που υπηρέτησε από την απελευθέρωση μέχρι τη συνταξιοδότηση του, μέσα στη τάξη που έκανε μάθημα δεν επέτρεπε να ακούγεται ο παραμικρός ψίθυρος.

Αυτά τα αναφέρω, γιατί κάποτε έμαθα πως κυκλοφόρησε ένα βιβλίο για το Σύνταγμα των Δωδεκανησίων, με ονόματα και φωτογραφίες. Δεν του είπα τίποτα, για να του κάμω έκπληξη. Ήταν πια συνταξιούχος. Αγόρασα το βιβλίο, νομίζω του Κλαδάκη και κάθισα να το ξεφυλλίσω προτού του το δώσω.

Πήγα στον κατάλογο των Καλύμνιων εθελοντών, Σακελλάριος Ψαράς, κοίταξα στο Σ, κοίταξα στο Ψ, δεν υπήρχε το όνομα. Δεν ήθελα να πιστέψω ότι κανένας από τόσους Καλύμνιους δεν θυμήθηκε ότι μαζί τους ήταν και ο δάσκαλος. Ήρεμος, λιγόλογος, μετρημένος όπως είπαμε, αλλά παρών.

Θα είχα αρχίσει νομίζω, να αμφιβάλω αν ήταν πραγματικά όσα είχα ακούσει για τη συμμετοχή του στο Σύνταγμα, αλλά όταν υπηρετούσα σαν γιατρός στο Νοσοκομείο της Ρόδου, έτυχε να περάσει ο γιατρός ο Μελάς που θυμόμουν το όνομα του μαζί με μερικά άλλα από διηγήσεις του πατέρα, δώσαμε γνωριμία και μου περιέγραψε σε διάφορα περιστατικά του στρατοπέδου, τη σεμνότητα και την ευθύτητα του πατέρα μου στις κοινές περιπέτειες του μετώπου.


Είχα χρέος να τα θυμηθώ όλα αυτά και τα αναφέρω για όσους συγγενείς μας δεν τον γνώρισαν, αλλά και για τους δικούς μου φίλους, γιατί αν και δεν ήταν πληθωρικός στις εκδηλώσεις του, υπήρξε για μένα ένα ισχυρό πρότυπο πατέρα και η σημερινή ημέρα του ανήκει ολοκληρωτικά στη μνήμη μου, φέρνει ολοζώντανη την παρουσία του κοντά μου και η καρδιά μου γεμίζει από τη ζεστασιά του. 

Ας αναπαύσει ο Κύριος όλους τους αγωνιστές του κόσμου και όσους έδωσαν και τη ζωή τους,  προσφορά στο ύψιστο αγαθό της Ελευθερίας. 





 



 

Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2011

"Στοιχειοθέτης"








ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΣ



Παλιό υπόγειο τυπογραφείο
σκάλα απότομη
χώρος στενός, σκληρός
χαμηλοτάβανος

γυμνοί λαμπτήρες
ανεπαρκείς
οσμή μελάνης

Στο βάθος
σκυφτή μορφή
αυστηρή
συρρικνωμένη

χονδροί μυωπικοί φακοί
μάτια ψυχής

λιγόλογος και μετρημένος
διακριτικά προσηνής

ασκητής ισόβιος
στοιχειοθεσίας
λόγου και ωριμότητας.




Τετάρτη, 19 Οκτωβρίου 2011

"Βοήθησε με, Κύριε..."


 


 

 

 

 

 

 

 

ΒΟΗΘΗΣΕ ΜΕ, ΚΥΡΙΕ....


Την ώρα του πάθους, γιατί σκοτίζεται ο νους μου.
Την ώρα του πειρασμού, γιατί παραλύει η θέλησή μου.
Την ώρα του πόνου, γιατί κατακαίονται τα σωθικά μου.

Την ώρα του ενθουσιασμού, γιατί δεν ελέγχω τα όρια μου.
Την ώρα της απελπισίας, γιατί νομίζω πως χάνονται όλα.

Την ώρα του θυμού, γιατί δεν ξέρω τι κάνω.
Την ώρα της αδυναμίας, γιατί ξεχνώ τον δρόμο μου.
Την ώρα του φόβου, γιατί τα έχω χαμένα.

Την ώρα της χαράς, γιατί μπορεί να μην αντέξω στο βάρος της.
Την ώρα της αγάπης, για να είναι γνήσια.

Γίνε, Κύριε, φωτισμός μου και αντιλήπτωρ μου στις μεγάλες,
 τις μοναδικές ώρες της ζωής μου.


Όπου Γης - Στις Ορθόδοξες Γειτονιές του Πλανήτη”



Κυριακή, 16 Οκτωβρίου 2011

"Σταυροφόρος"



ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΟΣ



Πλησίασε αργά
επωμισμένος
χρέος κι’ ευθύνη

πεσμένα μάγουλα
δυνάμεις
απαιτήσεις

στο βλέμμα
σταθερή αποδοχή
σκοπού και ρόλου

Σεμνοπρεπώς
τα πονεμένα μέλη απόθεσαν
το φορτίο της κόπωσης

βαθιά ανάσα

το σθένος
παράστεκε ορθό
με συγκατάβαση

Προτού η μοιραία χαλάρωση
κινητοποιήσει ράθυμους λογισμούς
ξεκίνησε

χάθηκε το ίδιο αργά
το ίδιο σταθερά
στο βάθος του προορισμού του.





Παρασκευή, 14 Οκτωβρίου 2011

"O τάφος του Vincenzo Bellini"



 
  
   O τάφος του Vincenzo Bellini (1801 – 1835), Duomo, Κατάνια, Σικελία
   - Olympus


   Μ Ψ  (2007)


 

Κυριακή, 9 Οκτωβρίου 2011

"Αναχωρητής"







ΑΝΑΧΩΡΗΤΗΣ



Μια σχισμή του σπηλαίου
βλέπει στο Πέλαγος


Αρνούμενος τα δεσμά
και τη δίνη του κόσμου

απεκδυόμενος
έξεις και επιθυμίες

στο κάστρο της περιστολής
στις επάλξεις της εγρήγορσης
επιζητώ την ησυχία


Κύριε,
μια σχισμή προς το Πέλαγος
είναι αρκετή.








Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2011

01. "Octpoβ"





ΟCTPOB   [Ostrov - Το Νησί,  Ρωσία - 2006]


«Το Νησί», για κάποιον που καλοπροαίρετα πρωτοβλέπει την ταινία, αποτελεί μια ανέλπιστη έκπληξη. Ανακαλύπτει μια καταπληκτική δημιουργία, ένα υπέροχο ποίημα ή καλύτερα έναν σύγχρονο ψαλμό, που με αδρές γραμμές διαγράφεται και προβάλλει ανάγλυφα μέσα από την ομίχλη της Λευκής Θάλασσας, στη βόρεια Ρωσία. Εκεί, στη θάλασσα του Αρχαγγέλου, σε ένα παγωμένο και αφιλόξενο νησάκι, διαδραματίζεται η ιστορία του Ανατόλιου. Μακριά από τον κόσμο, μα σκληρά προσδιορισμένη και ζυμωμένη μέχρι το τέλος με τον κόσμο και τη ζωή.

Η ταινία χαρακτηρίστηκε σαν θρησκευτική. Όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο, είναι μια ταινία Ορθόδοξη, δηλαδή βαθιά ανθρώπινη, σαν μια προσωπική συνομιλία με τον Θεό. 

 
Στο πρόσωπο του Ανατόλιου, η σύγχρονη Ρωσία, μετά από μια σκληρή πολύχρονη επιβαλλόμενη αθεΐα, αρχίζει να ξαναβρίσκει το πρόσωπο της. Η γενναιότητα, ο αυθορμητισμός, το βαθύ συναίσθημα του ρωσικού λαού που καταλυτικά συμμετέχουν και εκφράζονται στη δημιουργία του Octroβ και από τους τρεις κύριους συντελεστές, τον σεναριογράφο Dmitry Sobolev, τον σκηνοθέτη Pavel Lungin και τον πρωταγωνιστή Pyotr Mamonov, καταγράφουν την πνευματική συνέχεια της Ρωσίας των αγίων, των στάρετς και των ορθόδοξων πατέρων της διασποράς, της Ρωσίας του Ντοστογιέφσκι, αλλά και του Αϊζενστάϊν.


 Από την εισαγωγή της η ταινία τοποθετεί τον θεατή αντιμέτωπο με τον εαυτό του. Οι Γερμανοί στρατιώτες εξαναγκάζουν τον φοβισμένο ναύτη να σκοτώσει τον καπετάνιο του και η διάχυτη ένταση σηματοδοτεί την ψυχολογική βία που αριστοτεχνικά μεταφέρεται στον θεατή και τον ωθεί σε διαδικασίες ταύτισης και παραλληλισμού. Και δεν αμβλύνεται η ένταση με τον πυροβολισμό, αφού το έγκλημα επιτελέστηκε πια. Αντίθετα επιτείνεται.

Η κορύφωση επέρχεται βαθμιαία με την αιφνίδια, αργή αποχώρηση των στρατιωτών, καθώς ο χρόνος παγώνει στα επόμενα δευτερόλεπτα και βιώνεται η απόλυτη μοναξιά της αμαρτίας. Οι στρατιώτες αποσύρονται δραματικά αθόρυβα σαν τους λογισμούς που αποστρέφουν μόλις πετύχουν τον στόχο τους. Η στιγμιαία συνειδητοποίηση της αφόρητης μοναξιάς που επιφέρει το αμαρτωλό γεγονός που με τίποτα πια δεν αλλάζει, δεν αντέχεται.

Τη θέση των προτρεπτικών λογισμών παίρνουν οι τύψεις που νοθεύουν την ανακούφιση για την απομάκρυνση του κινδύνου και άμεσα ακολουθούν η άρνηση, η προβολή και η εκλογίκευση σαν ψυχολογικοί μηχανισμοί κατευνασμού, «Δεν το έκανα εγώ. Εσείς το κάνατε!». Ο Ανατόλιος όμως είναι ένας απλός άνθρωπος, ακαλλιέργητος και αγνός. Αποδέχεται τελικά την πράξη του και ομολογεί συντετριμμένος στον εαυτό του «Κι’ όμως, εγώ το έκανα!».


Η αμαρτία του Ανατόλιου και του καθενός από μας! Οι ίδιες οδυνηρές εμπειρίες που διαφέρουν ίσως μόνο στις συνθήκες, στην εστίαση και στη σκηνοθεσία.

Τριάντα χρόνια μετά ο Ανατόλιος, με την ειλικρινή του και συνεχή μετάνοια για την αμαρτία του που βρίσκεται πάντοτε ενώπιον του, με τη θερμή αδιάλειπτη προσευχή που συνοδεύει την ανάσα του μέρα και νύχτα και με την υπέροχη ταπείνωση του, έχει αξιωθεί να βιώνει τη γαλήνη της αγιοσύνης του, να διαθέτει παρρησία στις προσευχές του και το χάρισμα της προορατικότητας.

Την περίοδο της μετάνοιας του, που άλλωστε ποτέ δεν τη διέκοψε, μπορούμε να την προσεγγίσουμε μόνο συμπερασματικά. Η κάμερα δεν μπορεί να καταγράψει την αλλοίωση του προσώπου, την ενσωμάτωση με τον Χριστό, την κάθοδο της χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Πολύ εύστοχα η περίοδος αυτή παραμένει ευλαβικά μυστηριακή, διακριτικά «προσωπική», από τα κοσμικά μέτρα και μέσα. Γιατί εκτός του κόσμου τούτου, το πρόσωπο δεν έχει στεγανές, κρυφές περιοχές. Η ατομικότητα δεν έχει θέση στην κοινωνία προσώπων. Η ταπείνωση είναι η ιδιότητα που δίνει αυτή τη δυνατότητα, να μπορεί κανείς να συμμετέχει, να κοινωνεί, να ενεργεί, να λειτουργεί ανοιχτός προς όλους και με όλους.

Ο Ανατόλιος διέθετε από φυσικού του σαν γνήσιος Ρώσος και αυθορμητισμό και πλούσιο συναίσθημα. Παρά την αρχική δειλία του όμως, το ευάλωτο σημείο που εκμεταλλεύτηκαν οι Γερμανοί για να τον εξωθήσουν στο έγκλημα, (όπως τα πονηρά πνεύματα εκμεταλλεύονται τα ευαίσθητα σημεία όλων μας για να μας παρασύρουν στην αμαρτία) διέθετε και τη γενναιότητα όχι μόνο να υπερβεί τους φόβους για το άτομο του, αλλά και να ισοπεδώσει το φρόνημα του θέτοντας τον ταπεινωμένο εαυτό του στη διάθεση του Θεού, στην υπηρεσία του θελήματος του.


Η ταπείνωση τον οδηγεί να υιοθετήσει συμπεριφορά «σαλού», να μη θεωρεί τον εαυτό του άξιο να συγκατοικεί με τους άλλους μοναχούς, να επιδιώκει την μειωτική κριτική της απομόνωσης του, να εργάζεται συνεχώς σκληρά, να αποφεύγει τις επιδοκιμασίες και τις εύλογες ευχαριστίες.

Ζούμε την ταπείνωση του στα άκακα «παιχνίδια» του στους μοναχούς και σ’ εκείνους που προστρέχουν κοντά του αναζητώντας βοήθεια. Ακόμα και στην αποβολή του δαιμονίου από την κόρη του «άγνωστου», ούτε μια φορά δεν κάνει το σημείο του Σταυρού προς την κοπέλα, ενεργώντας για να απομακρύνει το δαιμόνιο, φυσικά εξ ονόματος του Θεού. Αρκείται στο να κάνει ο ίδιος ξανά και ξανά τον σταυρό του και να προσεύχεται θερμά, επίμονα, ικετεύοντας για την έξοδο του δαιμονίου.


Ο Ανατόλιος που βλέπουμε, δεν είναι ένας ηθοποιός που παίζει εξαίσια τον ρόλο του. Είναι ο Άγιος Ανατόλιος που προσεύχεται με ειλικρίνεια, ταπεινώνεται αυθεντικά, συμπεριφέρεται με απλότητα, συστολή και όλα αυτά με την αρμόζουσα αξιοπρέπεια του προσώπου που αξιώθηκε να γνωρίσει τον Θεό και επομένως τον εαυτό του.

Ο Χριστός ζει μέσα στην καρδιά του και τον καθοδηγεί. Συμβουλεύει τη δύστυχη κοπέλα που έμεινε έγκυος και αγωνιά για το μέλλον της. Μετατρέπει το πρόβλημα της σε παρηγοριά με την προορατικότητα του, τη θλίψη της σε ευτυχία. Τη μαλώνει, αλλά δεν στέκεται στην ανόητη παράκληση της να έχει την ευλογία του για να αμαρτήσει ή στην άστοχη απόπειρα της να εξαγοράσει την μεσολάβηση του. Γνωρίζει καλά τη δυστυχία του κόσμου και τα προβλήματα του και τα αντιμετωπίζει με πολλή επιείκεια και με πολλή στοργή.


Στόμα με στόμα εκείνοι που ευεργετήθηκαν με πράξεις ή με νουθεσίες από τον γέροντα Ανατόλιο, πληροφορούν και άλλους. Όσοι έρχονται να τον συναντήσουν αναζητούν τη λύση στο πρόβλημα τους, την διαφυγή στο αδιέξοδο τους, τη συμβουλή, τη βοήθεια. Βλέπουμε να ζωντανεύουν σε σύγχρονες παραλλαγές, παραβολές του Χριστού μας και ιστορίες του Ευαγγελίου, που άλλωστε πάντοτε παραμένουν ζωντανές και πάντοτε επαναλαμβανόμενες.

Η μητέρα που έφερε το ανάπηρο παιδί της να το γιατρέψει ο Ανατόλιος, αρνείται «την πρόσκληση στο Δείπνο», για μετάληψη την επομένη, γιατί θα χάσει τη δουλειά της. Μα δεν την αφήνει να απομακρυνθεί. Είναι η ανάγκη που την πιέζει και οι δυσκολίες της επιβίωσης. Έτσι επεμβαίνει δυναμικά και της παίρνει το παιδί, αναγκάζοντας την να τον ακολουθήσει. Και η θεία πρόνοια οικονομεί τα πράγματα, ώστε να μη χάσει η πονεμένη μητέρα τη δουλειά της.


Η χήρα πάλι που έρχεται να ζητήσει μνημόσυνο για τον άντρα της, περίλυπη ακούει πως θα πρέπει να πουλήσει το γουρούνι της και να τρέξει στη Γαλλία όπου εκείνος ζει ακόμα, να τον προλάβει ζωντανό. Θυμίζει η ιστορία αυτή τον πλούσιο νέο που περίλυπος άκουσε από τον Χριστό, πως θα έπρεπε για να σωθεί, να πουλήσει όλα τα υπάρχοντα του και να τον ακολουθήσει. Όταν κάποιος αισθάνεται βολεμένος, πολύ δύσκολα πείθεται να αλλάξει ζωή και συνήθειες. Όμως όποιος είναι «βολεμένος» στον κόσμο μας και δεν νοιώθει ενοχλημένος απ’ αυτό, πως μπορεί να απελευθερωθεί;

Όλοι έχουν την ευκαιρία να διδαχθούν και να κατανοήσουν την αδυναμία τους. Ακόμα και ο ηγούμενος που ταπεινά δέχεται κι’ ερμηνεύει σωστά το παράδοξο φέρσιμο του Ανατόλιου.


Τα περιστατικά διαδέχονται το ένα το άλλο με τόση φυσικότητα και διαύγεια, που μας εντάσσουν αβίαστα στην ατμόσφαιρα που εκτυλίσσονται. Η κάθε σκηνή παίρνει τη θέση της στη διαμόρφωση της τελετουργίας της ζωής ενός αγίου, με εκπληκτική απλότητα. Η εικόνα εισδύει λυτρωτικά και αποκαθαίρει τις ψυχές μας.

Τα δαιμόνια της κοπέλας απομακρύνθηκαν. Ο πατέρας συγκλονισμένος από την σωτηρία της κόρης του, παρακολουθεί την εξομολόγηση του Ανατόλιου που ήδη τον έχει αναγνωρίσει, αλλά ζητά την επιβεβαίωση και τη συγχώρεση.
Ο αγέρωχος, γεμάτος υπερηφάνεια και εγωισμό άνδρας, που άλλοτε έφτυσε αηδιασμένος τον πανικόβλητο ναύτη για τη δειλία του, τώρα βουρκωμένος, ταπεινός και ο ίδιος, αναγνωρίζει τον θύτη του, συγχωρεί, ευχαριστεί. . .
Στα βλέμματα τους, στις καρδιές τους, «φτερουγίζουν αγγελάκια». . .

Οι δυο άνδρες στέκουν απέναντι, σε μια σκηνή γεμάτη δύναμη και υψηλά νοήματα. Γιατί και ο καπετάνιος δεν ήταν τυχαίος. Την κρίσιμη στιγμή της σύλληψης τους από τους Γερμανούς, στάθηκε υπέροχα γενναίος. Ψύχραιμος ανάβει το τσιγάρο του, κάθεται ήρεμος, ζυγίζει με μια ματιά τους εχθρούς και τον σύντροφο του και περιμένει τον θάνατο, αδιαφορώντας πιο χέρι θα πατήσει την σκανδάλη. Μοιραίες σκηνές, όπου το πνεύμα κυριαρχεί πάνω στο φόβο, πάνω στο παρελθόν, στις μαθήσεις, στη λογική.

Σε τέτοιες στιγμές ανδρείας δεν υφίσταται εγωισμός, αλαζονεία, πάθος, μικροψυχία, γιατί δεν υπάρχει πια μέλλον, ζωή σ’ αυτό τον κόσμο. Είναι στιγμές θεϊκές, υπέρβασης.

 
Ο Ανατόλιος, ο φονιάς που δεν σκότωσε, ο εργάτης που δεν κουράστηκε, ο τρελός που δίδασκε, ο ανεκπαίδευτος που θεράπευε, πέρασε μια ζωή συνομιλώντας με τον Θεό. Άνοιξε τον εαυτό του στον Θεό και προσευχόταν πρόσωπο προς πρόσωπο, με όλη τη συναίσθηση της αδυναμίας και της αναξιότητας του, αλλά και με όλη τη θέρμη και την αμεσότητα που πηγάζουν από την απόλυτη εμπιστοσύνη και την εκπεφρασμένη αγάπη.

Αυτή η αμεσότητα της προσευχής στο εικόνισμα, το ευλαβικά τοποθετημένο στο ύψος του προσώπου του στο άδειο κελί, δίνει ένα μέτρο οικειότητας και πίστης, σηματοδοτεί ένα δίαυλο ανενδοίαστης επικοινωνίας, διατρανώνει την απρόσκοπτη προσέγγιση με τη θεότητα.

Ο Ανατόλιος βρήκε τον δρόμο του προς τον Θεό ή ορθότερα, ακολούθησε τον δρόμο που χάραξε η αγάπη του Θεού γι’ αυτόν, για να τον συναντήσει. Για τον καθένα μας υπάρχει χαραγμένος ο δικός του δρόμος, στρωμένος με κοσμικές δυσκολίες, θλίψη και πόνο, αλλά και με ουράνια γαλήνη και θεϊκή στοργή.

 
Ο μοναχός Ιώβ ξεπέρασε την αντίθεση του με τον Ανατόλιο και βρήκε τελικά τον δρόμο του. Ο Ανατόλιος του το είχε πει: «Θα κλάψεις για μένα». Τώρα που εκείνος ξάπλωσε στο φέρετρο που του επιμελήθηκε, τώρα που έκλεισε τα μάτια και κοιμήθηκε, ο Ιώβ αναγνώρισε την πορεία που έπρεπε να ακολουθήσει. Έστω και την ύστατη στιγμή, άνοιξε την καρδιά του στην αγάπη. Σήκωσε τον Σταυρό του και ακολούθησε τον δρόμο του οφειλόμενου σεβασμού, της αποδοχής και της αγάπης. Ο Ανατόλιος έγινε κομμάτι του εαυτού του. Όπως έγινε ένα μέρος του εαυτού όλων μας.

Η αγάπη είναι ένωση, είναι ταύτιση.


Ο σκηνοθέτης Pavel Lugmin, ευτύχησε να διαθέτει ένα καλοδουλεμένο σενάριο και ένα ταλαντούχο πρωταγωνιστή. Μετέτρεψε το σενάριο σε ζωή και τον ηθοποιό σε άγιο. Με διεισδυτική ματιά εξισορρόπησε θαυμαστά την πνευματικότητα με την αισθητική, αποδίδοντας ύψιστου βαθμού απόλαυση τόσο πνευματική όσο και αισθητική.

Ανακάτεψε κάρβουνο, λάσπη, παγωνιά, υγρασία, φτώχεια, λιτότητα και δυστυχία κι’ έφτιαξε ένα αριστούργημα. Μετέτρεψε τα πιο περιφρονημένα υλικά του κόσμου μας, σε ένα πνευματικό θησαυρό.
  

 Μ. Ψ.

 
 * Η κριτική αυτή αναρτήθηκε αρχικά τον Νοέμβριο του 2009 στο Blog "ΑΡΧΑΓΓΕΛΩΝ ΤΟΠΟΣ"
   Από τον Οκτώβριο του 2010 βρίσκεται αρχειοθετημένη και στο "ΑΡΧΑΓΓΕΛΩΝ ΤΑΙΝΙΟΡΑΜΑ"


Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2011

"Ανάταση"







ΑΝΑΤΑΣΗ



Με σκυμμένο κεφάλι
και τα χέρια ψηλά 
αναδιπλώνομαι στις πτυχές
των σφαλμάτων 

παρόρμηση παραίτησης 
παράδοση ολική

Δεν είναι όμως αυτό 
που αναζητά η ψυχή
μια τελική πικρή παραδοχή 
της  ήττας


Αμέσως μετά υψώνω 
 στον Ουρανό το βλέμμα

και η παραίτηση 
αλλάζει μονομιάς
σε ικεσία.




* Φωτο: Δεόμενος μοναχός, Σακ. Κουτούζη